• Mat ngu.jpg
  • Mat ngu 2.jpg
  • Matngu 3.jpg

Không thiếu cách cứu bệnh nhân tâm thần

Năm 1995, BS. Tô Thanh Phương sang Pháp tu nghiệp về chuyên ngành trầm cảm. Năm 2002 ông trở lại Pháp làm nghiên cứu sinh. Đầu năm 2005, ông bảo vệ Luận án Tiến sĩ về chuyên ngành trầm cảm nặng với đề tài “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng rối loạn trầm cảm nặng và điều trị bằng Amitriptyline phối hợp với thuốc chống loạn thần”. BS. Tô Thanh Phương là TS. đầu tiên của Việt Nam trong lĩnh vực điều trị trầm cảm. Năm 2014, ông là một trong 42 Trí thức nhận Bảng vàng vinh danh “Trí thức tiêu biểu vì sự nghiệp phát triển Thủ đô” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).

 

 

 

Một xã có gần 20 người bị nhốt, xích như phạm nhân thời Trung cổ

* Thưa BS., vừa rồi chúng tôi đến xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. Chỉ riêng xã đó có đến gần 20 người tâm thần, hơn 10 người bị xích, nhốt trong nhà; thậm chí bây giờ vẫn có người đi lang thang đánh người, có trưởng thôn đã bị giết, có cả người bệnh vốn là quân đội, là công an hiện nay đang bị xích do bệnh tâm thần… Theo ông bản chất câu chuyện là do lỗi của ai và chúng ta cần làm thế nào để chấm dứt tình trạng đó?

- Theo tôi, trước hết là bên chính quyền phải biết tại sao lại nhiều người bệnh bị xích như thế. Thứ hai là y tế cơ sở, thấy bệnh nhân xích nhiều thế sao không đưa ra chính quyền để đề xuất những giải pháp điều trị làm sao cho hài hòa, tốt nhất cho người bệnh. Một xã mà có gần 20 người tâm thần bị xích nhốt như thế thì tôi thấy là quá khủng khiếp. Chúng ta sống trong xã hội văn minh, xích như thế này thì không khác gì thời Trung cổ, nên các cấp chính quyền, từ xã lên huyện, kể cả tỉnh, phải làm thế nào để hài hòa nhất giữa bên chính quyền và y tế để người bệnh được hưởng chính sách ưu đãi nhất của Nhà nước.

              

 
 TS. TôiThanh Phương - PGĐ BV Tâm thần Trung ương (Hà Nội).

* Ông đã bao giờ nghe đến một xã nào mà có nhiều người tâm thần, nhiều người bị xích đến thế chưa?

- Tôi chưa từng nghe. Hôm nay được biết thì tôi thấy đây là trường hợp rất đáng quan tâm. Tôi sẽ đưa ra và bàn bạc với Ban Giám đốc bệnh viện, nếu xã, tỉnh cần sự hỗ trợ thì chúng tôi có thể cử một đoàn đến tìm hướng giải quyết. Chúng ta phải tìm góc độ chuyên môn để làm sao dùng thuốc điều trị tốt nhất để bệnh nhân có thể hòa nhập xã hội.

* Theo ông, vì lý do gì mà một xã lại có nhiều người tâm thần như thế?

- Thứ nhất là nghèo, không có bảo hiểm. Nếu có tiền mua được bảo hiểm thì ít ra là có thể đi viện được, không xảy ra cảnh xích nhốt như thế. Thứ 2 là xem lại xem y tế cơ sở, hằng tháng cấp phát thuốc có đều không. Thứ 3 rất quan trọng là người cấp phát thuốc có đúng tính chất bệnh không.

* Có gia đình nói với tôi rằng, thuốc cán bộ cho uống kiểu gì cũng không khỏi, nó chỉ buồn ngủ thôi?

- Y tế của ta cấp thuốc rất chung chung, tất cả các bệnh nhân đều là 3 - 4 loại thuốc giống nhau, trong khi tâm thần rất nhiều thể, có đến 300 “mã bệnh” liên quan đến tâm thần. Để chữa cho một người bệnh tâm thần là vô cùng phức tạp. Trước hết người bệnh phải được khám rất tỉ mỉ, cặn kẽ, chu đáo, vì mỗi người bệnh là một biểu hiện khác nhau, nên không thể dùng một loại thuốc như nhau để cho các người bệnh được. Theo tôi muốn giải quyết triệt để với những người bệnh này thì nên đưa đến những bệnh viện uy tín nhất để bác sĩ khám, phân loại xem người bệnh thuộc “mã bệnh” gì đã.

Có khó khăn gì về chuyên môn thì tốt nhất cứ gửi về bệnh viện chúng tôi. Chúng tôi không những có thể điều trị cho người bệnh hồi phục tương đối tốt, bước tiếp theo thì điều trị ở gia đình, nên tháo gông xiềng cho người bệnh. Mà người bệnh tâm thần, khi người ta đã ổn định rồi thì rất cần tái hòa nhập xã hội, họ cần cả cộng đồng giúp đỡ.

Người ta cứ thờ ơ như không... với vấn đề người tâm thần!

* Gia đình người bệnh nghèo khó, không được học hành, nhận thức hạn chế nên không cho bệnh nhân uống thuốc thường xuyên, thì y tế cơ sở phải làm việc đấy, đúng không ạ?

- Vừa rồi tôi đi Hà Giang và mấy tỉnh Tây Bắc. Ví dụ ở tỉnh Hà Giang chẳng hạn, trình độ chuyên môn trên ấy vừa kém vừa không nhiệt tình, tôi là PGĐ BV TTTƯ, tôi lên làm việc với Sở Y tế, nói rằng, chúng tôi dưới này sẵn sàng lên giúp đỡ, kể cả mở lớp đào tạo, điều trị, giúp đỡ người bệnh, cần như thế nào thì cứ lập kế hoạch đưa chúng tôi biết. Nhưng từ năm ngoái đến năm nay vẫn không thấy phía tỉnh ấy có động thái hay ý kiến gì. Có lần tôi còn nói dưới này chúng tôi cũng đã gửi một đề xuất để họ xem, tôi gọi điện lên hỏi đi hỏi lại đến 3 - 4 lần họ cũng vẫn… không có ý kiến gì. Thế mới buồn cười, trong khi mình rất nhiệt tình giúp đỡ thì người ta lại cứ thờ ơ như không.

Chúng tôi đi các tỉnh, đề nghị tỉnh thành lập các bệnh viện tâm thần để quản lý những bệnh nhân, không bệnh nhân tâm thần làm rối loạn xã hội. Cách đây mấy năm tôi chữa cho một bệnh nhân tâm thần đến mức… ăn thịt người ở Lạng Sơn. Hà Văn Pẩu bị ảo thanh, hai lần tự tử rồi mà không chết. Lúc mới xuống viện, Pẩu này cứ lừ lừ, lầm lì, anh nào cũng sợ. Nghe nói nó ăn thịt người là ngay cả bệnh nhân tâm thần trong viện cũng sợ, không anh nào dám nằm cùng. Sau điều trị một thời gian thì Pẩu tỉnh táo. Nhà báo đến phỏng vấn còn trả lời đâu vào đấy, bảo rất muốn lấy vợ. Hỏi lấy vợ làm gì? Bảo lấy vợ để đẻ một đứa con để trả cho cái nhà kia (nhà có cháu bé bị Pẩu ăn thịt). Khi ổn, chúng tôi cho về địa phương, nhưng về nhà, Pẩu lại bị nhốt. Đợt ấy tôi đã nói tốt nhất chính quyền địa phương, cán bộ xã nên trao đổi chuyên môn với chúng tôi để chúng tôi hướng dẫn. Tôi còn nói rõ về phác đồ điều trị cho Pẩu là mỗi tháng tiêm một lần, mỗi tối uống 1 - 2 viên thuốc, rất nhẹ nhàng thế thôi thì anh này sẽ trở về bình thường, chứ không thì anh này cực kỳ nguy hiểm. Thế mà rồi người ta không quan tâm để cho Pẩu bị lại, không bao lâu sau thì chết.

 

 

 
 Bệnh nhân tâm thần trong giờ vận động tại khoa phục hồi chức năng Bệnh viện Tâm thần trung ương 1. 

* Vậy thì việc bỏ mặc cho người tâm thần bị xích, nhốt, đi lang thang, lỗi là do đâu?

- Tôi xin được nói thẳng là do chính quyền địa phương. Phải trách chính quyền địa phương, tại sao có những bệnh viện giỏi về chuyên môn mà không liên hệ? Nếu chính quyền địa phương quan tâm đến những đối tượng nguy hiểm thì tại sao không gọi đến trao đổi xem bệnh viện chuyên khoa hướng dẫn như nào, rồi chỉ thị y tế khu vực làm theo lời của bác sĩ. Nếu địa phương làm những điều đó thì tình trạng của những bệnh nhân tâm thần sẽ khác. Đằng này, khi rời sự can thiệp của bác sĩ là bệnh nhân lại trở về hoang dã, lại điên loạn ngay. Chính quyền, chỉ đơn giản là làm động tác: Không quản lý được thì mua cho người ta cái bảo hiểm chạy ra chạy vào. Có thiếu gì cách đâu, chỉ có cái là không quan tâm, chưa tử tế như cần phải có với đồng loại của mình khi chẳng may mắc bệnh.

* Theo ông, tỉnh Cao Bằng cần làm những việc gì trước, những việc gì sau và cần làm như thế nào để đúng với quy trình cần phải có?

- Theo tôi nghĩ việc làm trước mắt là nên mua cho mỗi bệnh nhân một thẻ bảo hiểm y tế, rất cần thiết. Nếu gia đình nghèo quá thì xã có một quỹ nào đó để giúp người ta mua BHYT, trước mắt như thế đã. Sau đấy đưa bệnh nhân đến BV TTTƯ I điều trị, điều trị ổn thì về, chúng tôi sẽ hướng dẫn tiếp. Về lâu về dài, tỉnh Cao Bằng nên thành lập một bệnh viện điều trị riêng cho bệnh nhân tâm thần. Khi có BVTT riêng thì theo ngành dọc là dưới sự chỉ đạo của chúng tôi - BVTTTƯ I chỉ đạo các tuyến các tỉnh, thì hiệu quả điều trị rất tốt, và các thông tin cập nhật hàng ngày trong nước và thế giới có thể cập nhật đến các bệnh viện. Về lâu về dài là nên có BV tỉnh là tốt nhất. Nhiều trường hợp bệnh nhân tâm thần nặng suốt một thời gian dài ở Cao Bằng, như chị Triệu Thị Hà Tiến (nhân vật trong phóng sự “Mẹ không nhớ đường về nhà” đăng trên Báo Lao Động), ở truồng đi lang thang, con sinh ra không biết của ai, điên loạn đủ trò, đến mức UBND tỉnh phải cho xe cấp cứu xuống đây nhờ chúng tôi điều trị. Chỉ nửa tháng, họ ổn định ngay và sẽ ổn định lâu dài nếu chịu khó uống thuốc đúng cách. Hiện nay chị Tiến vẫn đang được theo dõi, chăm sóc ở chính khoa tôi phụ trách.

Xin cảm ơn ông!

Nỗi buồn mang tên: trầm cảm!

Nỗi buồn mang tên: trầm cảm!

 

                                                                                Nghĩa Nam

 

Trầm cảm đang được coi là một bệnh thời sự, khi ngày càng có nhiều người phải tìm đến liệu pháp tâm lí bởi không vượt qua được những áp lực của cuộc sống đè nặng. Tìm đến Bệnh viện Tâm thần Trung ương I, tận thấy nơi điều trị cho người mắc căn bệnh này, mới thấu hiểu ở đó phía sau mỗi số phận đang mang theo nhiều nỗi đau.

 

Người trẻ sau cơn ác mộng

Thầy thuốc ưu tú Tô Thanh Phương - một trong hai tiến sĩ đầu tiên của chuyên khoa tâm thần được lưu danh vào Văn Miếu - Quốc Tử Giám lật giở cho chúng tôi được xem những cuốn bệnh án, mà nhiều người trong số họ, đã tỏ ra mong manh dễ vỡ khi gặp những biến cố không thuận trong cuộc đời, rơi vào căn bệnh trầm cảm.

Gương mặt xinh xắn, làn da trắng ngần, cô gái 19 tuổi Quỳnh Anh ngồi thu mình ở góc giường khoa Cấp tính nữ Bệnh viện Tâm thần Trung ương I (Thường Tín, Hà Nội). Khi tiến sĩ Tô Thanh Phương xuất hiện, Quỳnh Anh vùng dậy chạy lại ôm lấy ông: “Chú ơi, hãy cho con được về nhà”. Tiến sĩ Phương vỗ về: “Con yên tâm, con sẽ sớm được ra viện”.

Quỳnh Anh là cái tên mới do tiến sĩ Phương đặt với mong muốn giữ  bí mật cuộc sống cho tương lai mai sau của những người mắc trầm cảm như em. Rất khó khăn để trò chuyện với Quỳnh Anh, ánh mắt em không hề nhìn người đối diện, cũng như biểu lộ cảm xúc. Em đưa mắt dõi ra xa xăm, chẳng khác một người vô hồn. Đang ở độ tuổi đẹp nhất, và hiện là sinh viên của một trường đại học đóng tại Thủ đô, Quỳnh Anh bỗng nhiên thay đổi tâm tính, ăn ngủ thất thường. Có những đêm em chong đèn tận 4-5 giờ sáng vẫn chưa đi ngủ, bởi hễ nằm xuống là gặp ác mộng. Em thường khóc lóc, nói một mình. Giữa lúc bạn bè nhận ra cách sống bất bình thường, hoang mang chưa biết giải cứu em bằng cách nào thì họ choáng váng nhận tin: Quỳnh Anh dùng dao cứa cổ tay tự tử. Rất may hành động dại dột em thực hiện trong một ngày cuối tuần về quê được bố mẹ phát hiện kịp thời. Quỳnh Anh nhập viện được xác định bị rối loạn tâm thần (một dạng trầm cảm nặng). Góp nhặt những câu chuyện qua mỗi lần Quỳnh Anh gắng gượng trò chuyện, tiến sĩ Phương cho rằng nguyên cớ em không vượt qua những trở ngại trong cuộc sống là do bị một chàng sinh viên học trên một khóa chặn đường đưa ra những lời xúc phạm lẫn dọa dẫm, khi em từ chối việc anh ta ngỏ lời yêu để dành thời gian cho việc học hành.

Chàng trai tên Hồng Công, sinh năm 1992, đang điều trị tại khoa Cấp tính nam đưa ánh mắt sắc lẹm về phía chúng tôi. Vẻ mặt em trở nên lầm lì, dữ dằn hơn khi chúng tôi bắt chuyện. Theo lời kể của mẹ em, từ nhỏ đến lớn Công vốn tính tình hiền lành, biết yêu thương, quan tâm đến người thân. Cách đây hai năm, em thi đậu vào Đại học Công nghiệp gia đình đã mổ lợn ăn mừng rất to. Thật không ngờ, vào đại học một thời gian cậu học hành sút kém hẳn bởi suốt ngày chơi game online đến quên ăn quên ngủ. Hậu quả là Công phải bỏ học giữa chừng do nhiều môn không đủ điều kiện thi lại. Công trở về nhà trong tâm trạng chán nản, xa lánh mọi người. Thấy con luôn sống trong âu sầu, thức trắng đêm đến gầy còm, bố mẹ động viên, an ủi thì bất ngờ bị cậu con trai phản ứng lại bằng những lời lẽ hỗn hào. Mức độ quậy phá của chàng trai ngày càng nặng, ban đầu là đập phá, la hét ầm ĩ, về sau Công nhiều lần cầm gậy gộc lao vào tấn công người thân. Nhận ra con trai mình “có vấn đề về tâm thần”, gia đình đành gạt nước mắt, người giữ chân, người giữ chặt tay, áp tải em lên xe đưa đi bệnh viện chữa trị. Tại đây, Công được chẩn đoán bị trầm cảm nặng có loạn thần sau nghiện game online, do sống theo nhân vật trong trò chơi.

Tại khoa Cấp tính nam này, chúng tôi gặp nhiều bệnh nhân từng rất thành đạt trong nghề nghiệp, nhưng rồi họ không thể tiếp tục đảm đương được công việc nữa do bị mắc bệnh trầm cảm bởi làm việc quá sức, hoặc quá lo lắng, căng thẳng khi được thăng chức chẳng hạn. Quang Hùng, sinh năm 1984 từ nhỏ đến lớn vốn thể chất và tâm thần hoàn toàn bình thường, anh cũng rất ít ốm đau. Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ ở nước ngoài về, công việc giảng dạy tại trường cao đẳng nơi anh đang công tác vẫn diễn ra bình thường. Thời gian gần đây tâm tính anh bỗng bị thay đổi đến đáng sợ. Ít ai hình dung con người vui vẻ, ăn nói nhã nhặn, điềm tĩnh trước kia trở nên cục cằn, thường xuyên cáu gắt, thậm chí đã nhiều lần vô cớ đấm đá vào mặt đồng nghiệp, buộc nhà trường phải đình chỉ việc giảng dạy. Vẻ mặt sầu não, Hùng không giấu nỗi cảm xúc buồn bã khi kể về những ngày đã qua: “Đó là quãng thời gian tôi luôn cảm thấy mình đuối sức trước cuộc sống, thấy hiện tại và tương lai chỉ là một màu đen tối, ảm đạm. Một nỗi buồn cứ bao phủ cuộc sống của tôi mà tôi không thể giải thích được nguyên cớ vì sao, từ đâu”.

 

Người mắc trầm cảm ngày càng nhiều

Cách đây hơn 15 năm, khi Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương ra đời, những người sáng lập hồi ấy: cố Bộ trưởng Y tế Đỗ Nguyên Phương, nguyên Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu, giáo sư Nguyễn Việt, đã cho rằng: Các vấn đề tâm thần sẽ là những vấn đề lớn trong y tế của thế kỉ 21, bên cạnh các vấn đề tim mạch và ung thư. Thầy thuốc ưu tú Tô Thanh Phương, người bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành trầm cảm, hiện là Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương I thì cho biết: “Theo dự báo của Tổ chức Y tế thế giới, trầm cảm sẽ là nguyên nhân gây mất khả năng lao động đứng hàng thứ hai sau các bệnh tim mạch vào năm 2020”.

Xã hội ngày càng phát triển thì tỷ lệ người mắc trầm cảm càng gia tăng do áp lực của cuộc sống đè nặng. Ở Việt Nam theo một số tác giả, rối loạn trầm cảm chiếm từ 2,8 đến 6,5% dân số. Đa số bệnh nhân trầm cảm nặng phải vào viện điều trị thuộc lứa tuổi từ 18-44. Hậu quả mà căn bệnh này để lại là hết sức nặng nề, đó là mất khả năng lao động, học tập và sáng tạo, nguy hiểm nhất là tỷ lệ người mắc tìm cách tự sát cao. Đã có rất nhiều giả thuyết về nguyên nhân phát sinh bệnh trầm cảm, nhưng cho đến nay giới y học vẫn chưa khẳng định được đâu là nguyên nhân chính. Song người ta phát hiện các yếu tố thuận lợi phát sinh bệnh trầm cảm, đó là bệnh xuất hiện sau các sự kiện phức tạp của cuộc sống như: học tập quá căng thẳng không có thời gian nghỉ ngơi, thi trượt, thất bại trong tình yêu, hoặc phải sống trong môi trường căng thẳng về tâm lý như bạo lực gia đình, bố mẹ ly hôn, không hề quan tâm đến những tâm sự của con cái. Ở một số bộ phận người trẻ tuổi có cuộc sống thiếu lành mạnh như: ngày đêm vùi đầu vào các trò chơi điện tử (game online), dùng chất kích thích, cũng là nguyên nhân phát bệnh trầm cảm. Ở những người đã trưởng thành hơn về mặt tâm lí như một số doanh nhân, công chức do đặt ra cho mình những nấc thang danh vọng quá cao, một khi không đạt tới đã dẫn đến buồn chán, sinh ra bệnh trầm cảm…

Có thể tránh được trầm cảm nếu như người bệnh được điều trị kịp thời bằng liệu pháp tâm lí. Vậy nhưng, theo tiến sĩ Tô Thanh Phương, nhiều trường hợp chỉ được đưa đến bệnh viện tâm thần điều trị sau khi đã được cứu sống ở khoa cấp cứu của một bệnh viện nào đó, do bệnh nhân bị trầm cảm nặng đã đi tìm cái chết. “Theo tôi, ở một số gia đình có sự thiển cận, sợ mất danh dự nên khi có con cái bị sang chấn tâm lí đã không đưa vào khám, hoặc điều trị tại bệnh viện tâm thần. Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến cho căn bệnh trầm cảm tăng cao và trở thành mạn tính, khiến người bệnh không khỏi hoặc phải uống thuốc cả đời”, tiến sĩ Phương cho biết. Nói thêm về lí do để cánh cửa bệnh viện tâm thần vẫn xa xôi, bác sĩ Trần Thị Hồng Thu, Trưởng khoa Lâm sàng, Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương cho rằng: “Nhiều người thường tìm đến bệnh viện tâm thần khi đã qua các bệnh viện khác chữa mà không khỏi bệnh. Trong khi lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần nói chung lại ở khá xa người dân, mà lẽ ra khoa tâm thần phải nằm trong các bệnh viện đa khoa, nhưng lại được chia tách ra lại ở khá xa các khu dân cư khiến cho người bệnh khó tiếp cận với việc khám chữa bệnh”.

 



“Các bậc cha mẹ cần rèn cho con mình từ bé về nhân cách nhất là tính tự lập, tự chủ. Đừng bao bọc các cháu quá kĩ, để sau này khi trưởng thành các cháu có đủ nghị lực để sống độc lập, tự mình chấp nhận và vượt qua thử thách một cách vững vàng. Thanh thiếu niên cần được giáo dục và rèn luyện tốt hơn về mặt tâm lí khi đứng trước các khó khăn của cuộc sống như: thất bại trong học tập, thi cử, không xin được việc làm, thua lỗ, nợ nần trong sản xuất, kinh doanh… Chẳng có cách nào khác là đứng dậy mà đi, không gục ngã về tinh thần trước nhịp sống ngày càng hối hả, khẩn trương và nhiều thử thách có khi là những sức ép rất mạnh. Hãy sống, học tập và làm việc khoa học, hợp lí, lành mạnh để tránh xa căn bệnh trầm cảm”, bác sĩ Nguyễn Mạnh Hoàn, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương khuyên. 

 

Chuyện về vị tiến sỹ chữa trầm cảm đầu tiên của Việt Nam

 

 

  (TBDN) - Ông là vị tiến sỹ đầu tiên chữa bệnh về trầm cảm của Việt Nam. Năm 2014, ông vinh dự được chọn là 100 trí thức tiêu biểu của thủ đô Hà Nội. Ông nổi tiếng là người dám nghĩ dám làm. Ông là tiến sỹ, bác sỹ Tô Thanh Phương, Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, kiêm Trưởng Khoa Cấp tính nữ.

 Bác sỹ Tô Thanh Phương tốt nghiệp trường Đại học Y khoa Hà Nội năm 1982, sau khi tốt nghiệp ông có 3 năm cống hiến trong quân đội tại Trường Sỹ quan Chỉ huy kỹ thuật tên lửa (nay là Học viện Phòng không không quân).

Cống hiến thầm lặng

Năm 1986 ông chính thức về nhận công tác tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, đây vừa là giai đoạn khó khăn chung của đất nước vừa là khó khăn cho ngành y tế khi cơ sở vật chất thuốc men mọi thứ đều thiếu thốn. Nhất là ngành tâm thần vừa thiếu thốn lại vừa nguy hiểm đối với bác sỹ điều trị, thế mà bất chấp khó khăn lúc bấy giờ bác sỹ Tô Thanh Phương vẫn quyết định lựa chọn về xây dựng bệnh viện, mặc dù lúc đó với những thành tích học tập và thành tích trong quân đội, ông có thể về bất cứ bệnh viện nào tại Hà Nội.

Với tâm niệm, mình là đảng viên, là bộ đội Cụ Hồ nên không quản ngại phải làm việc trong bất cứ môi trường nào, do vậy tôi đã quyết định về công tác tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1. Chỉ đơn giản thế.

Bác sỹ Tô Thanh Phương

Ngót nghét ba chục năm gắn bó với bệnh viện từ những ngày còn hoang sơ, trải qua nhiều vị trí, chức danh từ bác sỹ điều trị, phó, trưởng khoa và luân chuyển qua nhiều khoa khác đến nay bác sỹ Tô Thanh Phương đang đảm nhiệm vị trí Phó Giám đốc Bệnh viện kiêm Trưởng Khoa Cấp tính nữ.

Cuộc đời ông gắn liền với từng bước xây dựng và phát triển của bệnh viện và gắn bó với những bệnh nhân từ khắp mọi miền đất nước chuyển về đây điều trị. Là một bác sỹ điều trị song, bác sỹ Tô Thanh Phương không hề dập khuôn trong phác đồ điều trị đã có sẵn, ông luôn tìm tòi và nghiên cứu những phương pháp điều trị mới mang lại hiệu quả điều trị cao cho bệnh nhân.

Một trong số những nghiên cứu khoa học đó chính là luận án Tiến sỹ của ông về đề tài “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng rối loạn trầm cảm và điều trị bằng Amitriptyline phối hợp với thuốc chống loạn thần”. Trong xu thế phát triển của xã hội hiện đại căn bệnh trầm cảm ngày một gia tăng, nhận thấy điều đó Tiến sỹ Tô Thanh Phương đã nghiên cứu phương pháp điều trị hiệu quả căn bệnh này, sau hai lần đi nghiên cứu sinh tại Pháp, ông đã bảo vệ thành công luận án Tiến sỹ và trở thành vị Tiến sỹ đầu tiên về trầm cảm tại Việt Nam.

Phương pháp điều trị của ông là dùng thuốc an thần kinh kết hợp với thuốc chống trầm cảm, với phương pháp này các bệnh nhân trầm cảm và trầm cảm lâu năm đều thấy rõ hiệu quả điều trị. Có một trường hợp trầm cảm đã 7 tháng, không nói không ăn vậy mà khi đến điều trị tại đây đã đỡ hẳn. Bệnh nhân mắc phải căn bệnh này đã thực sự trút bỏ được những nỗi lo khi đến với bệnh viện, với vị bác sỹ tận tâm như ông.

Hết lòng vì bệnh nhân

Mỗi bước đi, mỗi thành công của ông ngày hôm nay đều là sự nỗ lực cố gắng hết mình của bản thân, tâm sức ông bỏ ra đã mang về nụ cười hạnh phúc cho nhiều gia đình, điều đó khiến ông càng có quyết tâm hơn nữa trong chuyên môn, càng say mê với những nghiên cứu và cống hiến.

Trăn trở nhiều đêm về chứng ảo thanh của bệnh nhân tâm thần phân liệt khiến ông cứ lặng lẽ tìm tòi, lặng lẽ nghiên cứu từ tài liệu trong nước đến tài liệu nước ngoài, đến thực tiễn điều trị bệnh nhân trong suốt những năm công tác cuối cùng ông đã tiếp tục có thêm đề tài nghiên cứu có giá trị thực tiễn vô cùng lớn trong điều trị.  Đó là đề tài về “Bước đầu đánh giá hiệu quả của kích thích từ xuyên sọ trong hỗ trợ điều trị ảo thanh kéo dài ở bệnh nhân tâm thần phân liệt thể Paranoid”.

Đây là đề tài áp dụng công nghệ mới kích thích từ xuyên sọ trong điều trị ảo thanh kéo dài lần đầu tiên được nghiên cứu tại Việt Nam. Để thấy được tầm quan trọng của đề tài có lẽ chúng ta phải hiểu rõ chứng bệnh ảo thanh của bệnh nhân tâm thần, ảo thanh chính là tiếng nói tự phát trong đầu bệnh nhân và bệnh nhân hoàn toàn làm theo sự điều khiển của tiếng nói này mà khó có thể cưỡng lại được. Đó là những tiếng nói xui khiến người bệnh thực hiện các hành vi như: giết người, tự tử, hoặc nhẹ là bỏ đi lang thang.

Chính vì tính nghiêm trọng của các hành vi gây ra bởi chứng ảo thanh mà khiến bác sỹ Tô Thanh Phương cũng mất ăn mất ngủ theo, sau nhiều nghiên cứu ông quyết định áp dụng kỹ thuật mới vào điều trị lần đầu tiên ở Việt Nam. Mặc dù là vừa nghiên cứu vừa áp dụng nhưng kết quả điều trị thật đáng khích lệ, đó là 52% bệnh nhân đã hết hoàn toàn ảo thanh, đề tài này thực sự đã cởi nút thắt cho những bế tắc kéo dài của phương pháp điều trị chứng ảo thanh ở bệnh nhân tâm thần phân liệt.

Thêm vào đó tính thực tiễn cao của phương pháp điều trị đã khiến Hội đồng Khoa học của bệnh viện đề nghị nâng cấp lên đề tài cấp Bộ.
Hôm chúng tôi đến thăm bệnh viện có gặp được một bệnh nhân khoảng 20 tuổi, có biểu hiện hay đánh người, hay đi rửa tay... đã điều trị 5 năm ở bệnh viện tỉnh mà không khỏi, nay đưa vào Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 được hơn một tháng những triệu chứng đó đã hết. Mừng cho những cống hiến đóng góp của ông đã được đền đáp, mừng cho những bệnh nhân không may mắn mắc phải chứng bệnh này, mừng cho Ngành y tế có được người thầy thuốc giỏi như ông.

Ham mê nghiên cứu khoa học, tâm huyết trong công việc và sáng tạo trong phương pháp điều trị bệnh là những cảm nhận của tôi về bác sỹ Tô Thanh Phương, tôi thấy ở ông những khát khao của tuổi trẻ, những kinh nghiệm dày dặn của người già.

Ông chia sẻ rằng, với ông nghiên cứu khoa học là niềm đam mê đã ngấm sâu nên dù ở cương vị nào ông cũng khuyến khích và đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, có nghiên cứu thì mới tìm ra được những phương pháp điều trị bệnh tốt nhất. Điều đó là cần thiết đối với mỗi bác sỹ, với bệnh viện và với Ngành y tế nói riêng và xã hội nói chung.

Ông mong muốn xã hội từ bỏ cái nhìn kỳ thị với bệnh nhân tâm thần và trình độ điều trị của bác sỹ ngày một nâng cao để nhiều bệnh nhân được chữa trị khỏi bệnh...

Càng tiếp xúc lâu với ông, tôi càng cảm thấy mến ông hơn, quý ông ở cái tâm, trọng ông ở cái tài và chúng tôi mong muốn Ngành y tế sẽ có thêm nhiều vị bác sỹ như ông dám dấn thân vào những khó khăn, dám nghĩ, dám làm và thành công. Người đi tiên phong mở đường bao giờ cũng là người dũng cảm nhất và trong chuyên ngành điều trị tâm thần ông chính là một người như thế!

Hiền Trang

 

đâm thủng phổi hàng xóm vì bệnh ảo thanh

Trộm gà, đâm thủng phổi hàng xóm vì bệnh ảo thanh

(Kiến Thức) - Cầm dao đi trộm gà rồi đâm thủng phổi hàng xóm khi bị phát hiện nhưng chị L. lại được đưa đến... bệnh viện, bởi nguyên nhân gây họa là chứng ảo thanh. 
Chị L, 25 tuổi, người dân tộc Nùng ở Lạng Sơn, được đưa đến Bệnh viện Tâm thần Trung ương I (Thường Tín, Hà Nội) hôm 26/2 sau khi người hàng xóm của chị bị chị đâm sượt tim và thủng phổi, phải đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Theo chẩn đoán của bác sĩ tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương I, chị L. bị chứng ảo thanh và đó là nguyên nhân gây thảm kịch trên.
Trao đổi với PV Kiến Thức, tiến sĩ Tô Thanh Phương, Phó Giám đốc kiêm Trưởng khoa cấp tính nữ, Bệnh viện Tâm thần Trung ương I, cho biết: “Khi bệnh nhân L. được công an và người thân hộ tống đến đây, cô ấy luôn trong tình trạng bị kích động mạnh, có những biểu hiện không bình thường. Không ai có thể tiếp xúc được với bệnh nhân".
Bệnh nhân được chẩn đoán mắc chứng ảo thanh. Những âm thanh ảo trong đầu thường “xui” chị gây ra những việc nguy hiểm mà bản thân không hề ý thức được.
Sau gần 1 tuần điều trị tích cực bằng các phương pháp tiên tiến tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương I, hiện mọi người có thể trò chuyện với bệnh nhân L. trong một khoảng một thời gian nhất định. "Chúng tôi vẫn đang cố gắng hết sức để loại bỏ hết chứng ảo thanh trong đầu chị L…", bác sĩ Phương nói. 
Trọm gà, dam thủng phỏi hàng xóm vì bẹnh ảo thanh
 Chị L., hiện đang được điều trị ở BV Tâm thần Trung ương I (Hà Nội).
Chị L. phát bệnh từ năm 2009. Chị thường xuyên đi đập phá và ăn trộm vặt của các hộ gia đình cùng xóm nên được người thân đưa vào Bệnh viện Lạng Sơn điều trị. Năm 2010, khi bệnh tình ổn định, chị lấy chồng và hiện có 2 con. 
Năm 2012, bệnh chị tái phát nhưng gia đình không có điều kiện đưa đi khám chữa. Chị thường xuyên bỏ nhà đi lang thang, trộm cắp vặt của hàng xóm. Ngày 25/2 vừa rồi, người phụ nữ mắc chứng ảo thanh này cầm dao đi ăn trộm gà và khi bị hàng xóm phát hiện thì đâm người ta trọng thương. 
Trọm gà, dam thủng phỏi hàng xóm vì bẹnh ảo thanh-Hinh-2
 Chị L., đã có thể tiếp xúc và trò chuyện được với mọi người nhưng chỉ trong khoảng thời gian nhất định.
“Chị L. là một trong những trường hợp mắc chứng ảo thanh có nhiều hành động đặc biệt nguy hiểm cho người thân và hàng xóm xung quanh, nếu không được điều trị kịp thời sẽ gây ra những hậu quả rất lớn và đáng tiếc khác", tiến sĩ Tô Thanh Phương nhấn mạnh.
Tiến sĩ Phương khuyến cáo, khi phát hiện người thân có hành vi khác thường, người nhà nên nhanh chóng cho đi khám. Nếu chưa có đủ điều kiện đi khám thì phải đảm bảo việc quản lý tốt bệnh nhân khi ở nhà (kết hợp giữa gia đình và hàng xóm) để tránh xảy ra những tình huống đáng tiếc.
M. Hưng
 

Gặp vị Tiến sĩ "cứu tinh" của bệnh nhân tâm thần

(Kiến Thức) - Là Tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam trong lĩnh vực điều trị trầm cảm, T.S Tô Thanh Phương đã nỗ lực tạo nên nhiều đột phá trong ngành tâm thần học.
Tiến sĩ, bác sĩ Tô Thanh Phương (SN 1959) - Phó Giám đốc kiêm Trưởng khoa cấp tính nữ - Bệnh viện Tâm thần Trung ương I (Thường Tín, Hà Nội) là Tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam trong lĩnh vực điều trị trầm cảm. Ngày 7/10/2014, ông được chọn là một trong 42 Trí thức nhận Bảng vàng vinh danh “Trí thức tiêu biểu vì sự nghiệp phát triển Thủ đô” tại Văn Miếu Quốc Tử Giám (Hà Nội)...
Luận án Tiến sỹ "Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng rối loạn trầm cảm nặng và điều trị bằng Amitriptyline phối hợp với thuốc chống loạn thầncủa ông được đánh giá là đã tạo ra một bước đột phá đối với ngành tâm thần học.
Phương pháp chữa trị mang tính đột phá trong lĩnh vực trầm cảm của Tiến sỹ, Bác sỹ Tô Thanh Phương là sử dụng thuốc an thần kinh kết hợp với thuốc trầm cảm (Amitriptyline) mà trên thế giới chưa hề có một tài liệu nào đề cập đến. Sử dụng phương pháp điều trị này, Tiến sỹ Phương đã chữa khỏi cho rất nhiều người bệnh trầm cảm ở nhiều mức độ khác nhau (nhẹ, trung bình, nặng (không loạn thần và có loạn thần)... mang lại niềm vui, hạnh phúc cho nhiều gia đình.
Nhân “Ngày Thầy thuốc Việt Nam - 27/2”, PV Kiến Thức đã có cuộc phỏng vấn đối với T.S Tô Thanh Phương về công trình nói trên cũng như những khó khăn trong quá trình đi tìm các phương pháp chữa trị căn bệnh trầm cảm của ông.
Gap vi Tien si “cuu tinh” cua benh nhan tam than
T.S.B.S Tô Thanh Phương người tạo nên bước đột phá trong lĩnh vực điều trị trầm cảm mà chưa nơi nào trên thế giới nghĩ ra.
- Xin Tiến sĩ cho biết, điều gì đã đưa ông đến với công trình nghiên cứu phương pháp điều trị bệnh trầm cảm bằng “Amitriptyline phối hợp với thuốc chống loạn thần” mà trên giới giới chưa có ai đề cập?
T.S.B.S Tô Thanh Phương: Năm 1986, tôi về làm việc tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương I. Trong giai đoạn này bệnh viện vô cùng khó khăn, đội ngũ y bác sĩ thì thiếu kiến thức, kinh nghiệm, các cơ sở vật chất thì nghèo nàn lắm dường như không thể đáp ứng được việc chữa trị cho những bệnh nhân tâm thần được đưa vào. Đặc biệt, khi các bệnh nhân tâm thần được chuyển vào đây họ rất nguy hiểm, một số y bác sỹ còn bị bệnh nhân đánh vỡ quai hàm, bẻ gãy tay… 
Cũng bởi lý do này nên nhiều bác sỹ không dám ở lại công tác mà phải chuyển đi. Nhiều lúc tôi cũng nghĩ rằng: “Chẳng nhẽ cuộc đời mình đến thế này thôi sao?”. Mặc dù rất bi quan, chán nản nhưng tôi vẫn quyết định ở lại.
Từ những cái khó khăn ấy, tôi đã tự mình đi học tiếng Pháp sau đó thi đỗ và sang Pháp học (1995). Từ khi sang bên Pháp tôi nhận thấy phương pháp chữa trị bệnh trầm cảm của họ rất hay và giải quyết được cho rất nhiều bệnh nhân, còn bên Việt Nam mình lúc bấy giờ tăm tối lắm, trong khi đó bệnh nhân được đưa đến bệnh viện Tâm thần Trung ương I chẳng khác gì đẩy vào nhà tù. Sau 1 năm học tôi đem theo nhiều cuốn sách nghiên cứu chữa trị bệnh trầm cảm đang thịnh hành từ bên Pháp về Việt Nam và áp dụng điều trị cho các bệnh nhân. Theo như các phương pháp điều trị trong sách thì bệnh nhân trầm cảm chỉ dùng thuốc trầm cảm và thấy hiệu quả không cao.
Đến năm 2002, tôi quyết định sang Pháp lần thứ 2 để hỏi thầy giáo đã dạy tôi về phương pháp chữa trị bệnh trầm cảm, sau đó làm thử “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng rối loạn trầm cảm nặng và điều trị bằng Amitriptyline phối hợp với thuốc chống loạn thần”.
Ban đầu, khi nghiên cứu "Amitriptyline phối hợp với thuốc chống loạn thần" tôi bị rất nhiều người phản đối song nghĩ về người bệnh phải khổ sở, mức độ nguy hiểm ngày càng bộc lộ ra vì không có phương pháp chữa trị, các bác sỹ thì nơm nớp lo sợ nên tôi quyết định mạo hiểm thực hiện cho bằng được. Khi thành công rồi thì phương pháp chữa trị này được nhân rộng ra... tôi rất vui mừng.
Gap vi Tien si “cuu tinh” cua benh nhan tam than-Hinh-2
 Những cuốn sách trong số rất nhiều cuốn điều trị bệnh trầm cảm mà T.S Tô Thanh Phương đem từ Pháp về Việt Nam được ông lưu giữ rất cẩn thận.
Được biết, ông còn thực hiện khá nhiều đề tài có ý nghĩa và thực tiễn cao trong lĩnh vực điều trị bệnh trầm cảm. Trong đó, đề tài:“Bước đầu đánh giá hiệu quả của kích thích từ xuyên sọ trong hỗ trợ điều trị ảo thanh kéo dài ở bệnh nhân tâm thần phân liệt thể Paranoid” cũng lần đầu tiên nghiên cứu ở Việt Nam và rất thành công. Xin ông chia sẻ một chút về nghiên cứu này?
T.S: Tô Thanh Phương: Đối với lĩnh vực ảo thanh kéo dài ở bệnh nhân trầm cảm và bệnh nhân tâm thần phân liệt có ảo thanh kéo dài trên 6 tháng không có loại thuốc nào chữa được. Đặc biệt ở các bệnh nhân này luôn có tiếng nói trong tai xui làm những điều không ý thức được, nguy hiểm hơn có thể giết người, tự tử, bỏ nhà đi lang thang…
Trước những triệu chứng của người bệnh tôi đã tiến hành làm đề tài này và dùng kỹ thuật kích thích từ xuyên sọ kết hợp với thuốc an thần kinh điều trị ảo thanh kéo dài cho thấy một kết quả đáng khích lệ (52% bệnh nhân hết hoàn toàn ảo thanh). Thành công này bước đầu đã góp phần giải quyết được bế tắc của các thầy thuốc tâm thần khi gặp phải loại bệnh nguy hiểm.
Để có được những thành công to lớn, tạo ra bước đột phá trong lĩnh vực điều trị bệnh trầm cảm, động lực nào đã giúp ông làm được như vậy?
T.S.B.S: Tô Thanh Phương: Chia sẻ về động lực giúp tôi nghĩ ra những nghiên cứu, đề tài điều trị bệnh trầm cảm có lẽ là từ những người bệnh. Khi bản thân thấy họ khổ sở, vào bệnh viện mà giống như xuống "địa ngục", không có lối thoát... Chính những điều này đã thôi thúc bản thân tôi phải làm sao tìm ra phương pháp chữa trị đúng đắn cho các bệnh nhân.
Gap vi Tien si “cuu tinh” cua benh nhan tam than-Hinh-3
T.S.B.S: Tô Thanh Phương ân cần hỏi thăm sức khỏe bệnh nhân của mình.
Trong suốt quá trình công tác trong ngành y và làm việc tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương I, kỷ niệm đặc biệt nào khiến ông nhớ nhất?
T.S. Tô Thanh Phương: Nói về những kỷ niệm từ ngày theo nghề y, có lẽ tôi nhớ nhất lần vừa vào công tác tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương I được mấy tháng. Lúc đó có một bệnh nhân nam bị chứng bệnh trầm cảm trốn bệnh viện chạy ra ngoài, điều đặc biệt bệnh nhân này lại là giảng viên võ thuật của trường ĐH An ninh, người rất cao to. Hôm đấy lại thuộc ca trực của tôi, nghe tin bệnh nhân trốn viện ra ngoài tôi và một y tá nữa đèo nhau trên chiếc “xe cá ươn” (mobylette).
Khi đi về phía Nam, cách bệnh viện cũng khá xa chúng tôi thấy bóng dáng bệnh nhân nhưng rất sợ vì người này có võ lại to cao. Lúc này, cả hai chẳng biết làm thế nào nếu lao thẳng tới trói lại chỉ sợ bị đánh vì bệnh nhân có võ… Rồi chúng tôi bám từ từ theo phía sau, thấy bệnh nhân mất cảnh giác tôi đã nhảy khỏi xe máy bất ngờ quàng tay qua cổ, ôm lấy bệnh nhân, y tá đi cùng cũng ném xe máy sang một bên lao tới cùng khống chế, vài phút sau bệnh nhân ấy cũng bị trói lại rồi chúng tôi đưa lên xe máy chở về bệnh viện”.
Thưa ông, xin ông chia sẻ một chút về những dự định sắp tới của mình trong năm 2015 cũng như lời khuyên đối với thế hệ trẻ đã và đang theo ngành y, đặc biệt, trong lĩnh vực điều trị bệnh tâm thần?
T.S.B.S: Tô Thanh Phương: Tương lai tới tôi cũng có khá nhiều dự định, những dự định ấp ủ to lớn và tâm huyết nhất là viết một quyển sách về các công thức trầm cảm điều trị các dạng bệnh trầm cảm để lại cho thế hệ sau này.
Tôi chỉ mong thế hệ trẻ hãy cống hiến hết mình, làm việc nhiệt tình, luôn đặt cao trọng trách của người thầy thuốc lên hàng đầu. Đừng thấy chút khó khăn mà từ bỏ người bệnh, vì được chữa trị, chăm sóc cho người bệnh khỏi bệnh đó chính là niềm vui lớn cho những người bác sỹ.
- Xin cảm ơn Tiến sĩ!
Tiến sỹ, Bác sỹ Tô Thanh Phương, SN 1959, tại Hà Nội. 
- Năm 1982, ông tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội.
- Từ năm 1982-1985, ông về công tác tại Trường sỹ quan Chỉ huy kỹ thuật Tên lửa -  Ra đa
- Năm 1986, ông về công tác tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương I cho đến nay. 
- Năm 1995, ông Tô Thanh Phương sang Pháp tiến hành nghiên cứu về chuyên ngành tâm thần. Ngày 18/1/2005, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ về chuyên ngành trầm cảm (nặng) và trở thành tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam nghiên cứu về lĩnh vực này.
- Năm 2012, ông là Tiến sỹ, bác sỹ cao cấp - Trưởng khoa Bán tính nam: 3/2012, ông giữ chức vụ Trưởng khoa cấp tính nữ - khoa nhận các bệnh nữ cấp tính, bệnh nhân nặng, bệnh nhân nữ có liên quan đến pháp luật của Bệnh viện Tâm thần Trung ương I cho đến nay.
- Ngày 7/10/2014, ông là một trong 42 Trí thức được nhận Bảng vàng vinh danh “Trí thức tiêu biểu vì sự nghiệp phát triển Thủ đô” tại Văn Miếu Quốc Tử Giám (Hà Nội)...
Ngoài “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng rối loạn trầm cảm nặng và điều trị bằng Amitriptyline phối hợp với thuốc chống loạn thần”, T.S.B.S Tô Thanh Phương còn thực hiện rất thành công nghiên cứu “Kích thích từ xuyên sọ trong hỗ trợ điều trị ảo thanh kéo dài ở bệnh nhân tâm thần phân liệt thể Paranoid”. 
Đây cũng là đề tài đầu tiên được nghiên cứu ở Việt Nam bởi phương chữa bệnh này rất mới mà hiện nay ở Việt Nam chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này một cách có hệ thống. Khi áp dụng và thực hiện phương pháp này, các bệnh nhân của T.S.B.S Tô Thanh Phương đều ăn ngủ, sinh hoạt bình thường, họ vui vẻ và dễ chịu hơn. Phương pháp chữa trị này không gây ra nhiều tác dụng cho thần kinh (chỉ buồn nôn trong lần kích thích đầu tiên xong trở lại bình thường...). 
Đặc biệt, nếu trong thời gian bệnh nhân mắc ảo thanh càng ngắn thì hiệu quả điều trị bằng kích thích từ càng cao, trong vòng 6 tháng đến 2 năm  có tới 80-100% chữa hết sau 3 đợt điều trị. Còn thời gian mắc bệnh từ  2 năm đến 5 năm chỉ có 40% hết ảo thanh...
Mạnh Hưng

Các bài khác...

Page 3 of 9

Giới Thiệu

Tiến Sĩ - Bác Sĩ Tô Thanh Phương

- Tiến sĩ bác sĩ cao cấp

- Đào tạo 2 lần ở pháp

- Trưởng khoa 6 , Bệnh Viện Tâm Thần TWƯ1

- Phó Giám Đốc

Cảm Nhận Bệnh Nhân

“Giờ chỉ mong sớm được về nhà, làm ruộng rồi cưới vợ sinh con. Em hứa sẽ tiêm phòng, uống... Read more

Super User - avatar Super User

Rất hiệu quả và tôi đã trở lại bình thường , không bị mất ngủ nữa Read more

Super User - avatar Super User

Rất hiệu quả Read more

Super User - avatar Super User

  • 1
  • 2
  • 3