• Mat ngu.jpg
  • Mat ngu 2.jpg
  • Matngu 3.jpg

Tô Thanh Phương - tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam về chuyên ngành trầm cảm:

"Người mắc bệnh trầm cảm ngày càng nhiều!"
Đỗ Doãn Hoàng thực hiện

Theo các chuyên gia hàng đầu nước ta: Ước tính, có khoảng 15% dân số "có vấn đề về sức khoẻ tâm thần". Nhiều "mã bệnh" điển hình mà người "điên" xé quần xé áo, lang thang, gào thét, giết chóc mình và người khác; nhưng cũng có nhiều người "trầm cảm ẩn", "(bị bệnh) tâm thần không tâm thần", tức là họ vẫn sống như chúng ta, bởi quá trình phát bệnh rất khó xác định, do thế rất nguy hiểm, và khó chữa trị.


Nhiều bệnh nhân tự sát bằng mọi giá, điên loạn đến kinh dị với những hậu quả kinh hoàng cũng đã được TS Tô Thanh Phương (Bệnh viện Tâm thần Trung ương) chữa khỏi bằng phương pháp điều trị trầm cảm. Nhiều người, do không hiểu biết gì về bệnh trầm cảm, lại bị đè bởi bóng ma mê tín, đã cảm thấy, hình như TS Phương có một phương thuốc "màu nhiệm" nào đó...

Phần lớn bệnh nhân trầm cảm nặng thuộc lứa tuổi từ 16-35

 

Tiến sĩ Tô Thanh Phương -  "Một trong hai tiến sĩ đầu tiên của chuyên khoa tâm thần được lưu danh vào  Văn Miếu - Quốc Tử Giám  - Hà Nội"
Tiến sĩ Phương làm trưởng khoa Cấp tính nữ của BV Tâm thần TƯ, "cai quản" dăm bảy chục "nữ giới tâm thần" kỳ dị đến từ những đám phá phách, những nẻo đường "mình trần đi giữa nhân gian" (tâm thần, bỏ đi lang thang rồi bị đưa nhập viện). Thỉnh thoảng, bên công an, bên y tế, và chính quyền cơ sở họ lại đánh ôtô "cưỡng chế" đem đến một người đàn bà tội nghiệp. "Chức vụ" to, hàm cấp "to", ăn lương nhà nước, chữa những chứng bệnh "hỏng i-xê (IC)" quan trọng của hàng vạn người, nhưng cái máy vi tính ở phòng làm việc của TS Phương rất tậm tịt.

 

 

 


Khoảng 22 năm công tác trong cái "trại điên" khổng lồ này, với thâm niên 12 năm làm trưởng khoa quản lý các bệnh nhân tâm thần nữ, anh Phương vô cùng tự hào với thành tích: tôi chưa bao giờ bị bệnh nhân đánh. Việc bị bệnh nhân cảm ơn bác sĩ, điều dưỡng viên bằng cái tát, hay nhổ nước bọt vào mặt "để kỷ niệm" là không khó hình dung ở những nơi như thế này. "Bởi người điên đã ở truồng, đi lang thang (bệnh nhân xã hội) thì họ còn biết cái gì nữa. Nhưng đừng tưởng! Họ lại rất biết ở chỗ: nếu anh tử tế với họ lúc họ lên cơn, khi họ tỉnh lại, họ vô cùng biết... ơn" - anh Phương tâm sự.
Bệnh trầm cảm là một khái niệm quá mới ở nước ta, dù từ thượng cổ đến giờ, bệnh vẫn song hành cùng cả nhân loại, với những hậu quá kinh khủng...
- Hiện, ở ta chưa có điều tra quy mô lớn cho riêng bệnh này. Chỉ có một điều tra về các bệnh liên quan đến sức khoẻ tâm thần không lây nhiễm ở 8 vùng sinh thái, kinh tế khác nhau, theo đề tài cấp Bộ do Bệnh viện Tâm thần TƯ tiến hành. Theo đó, những vùng, miền đều có những tỉ lệ khác biệt nhau... Rất nhiều tài liệu nói về tỉ lệ trầm cảm (dưới các dạng khác nhau) là 20-30% dân số.
Đó là lý do anh hai lần sang Pháp thực hiện đề tài nghiên cứu của mình?
- Luận án tiến sĩ chuyên ngành trầm cảm của tôi không đi vào lĩnh vực điều tra dịch tễ bệnh trầm cảm, mà là nghiên cứu lâm sàng và điều trị bệnh nhân trầm cảm nặng phải nằm viện. Đa số bệnh nhân trầm cảm nặng phải vào viện thuộc lứa tuổi từ 16-35, trong đó nhóm bệnh nhân mắc bệnh cao nhất là 16-25.
Vì bệnh trầm cảm chỉ thực sự được quan tâm trong khoảng hơn một thập niên gần đây, trước đó chủ yếu là các nghiên cứu về bệnh tâm thần phân liệt. Hiện nay, trầm cảm đang là vấn đề thời sự trên thế giới cũng như ở Việt Nam, rất nhiều cuộc hội thảo khoa học về trầm cảm đã được tổ chức ở nước ta. Vì đây là lĩnh vực còn mới nên chưa có nhiều người nghiên cứu sâu. Hy vọng là sắp tới sẽ có nhiều nghiên cứu về trầm cảm để chất lượng điều trị sẽ tốt hơn.
Trong bệnh viện, đa số chúng tôi gặp khi nghiên cứu, chữa trị là những bệnh nhân trầm cảm nặng, trong đó nguy hiểm nhất là trầm cảm nặng có loạn thần vì rất nhiều người trong số họ đã thực hiện hành vi tự sát, trong nghiên cứu của tôi có tới 56,43% bệnh nhân trầm cảm nặng có ý định và hành vi tự sát.
Một dạng khác là: rối loạn phân liệt cảm xúc loại trầm cảm - cũng hay gặp và gây rất nhiều khó khăn cho điều trị. Dạng bệnh này dễ nhầm với tâm thần phân liệt và nếu chỉ điều trị theo hướng tâm thần phân liệt thì bệnh sẽ không ổn định và họ cũng dễ có hành vi tự sát, hoặc tấn công nguy hiểm, hoặc tự huỷ hoại thân thể. Ngoài bệnh viện, tôi cũng gặp nhiều bệnh nhân trầm cảm dưới dạng mất ngủ kéo dài, hoặc luôn phàn nàn mình bị mắc các loại bệnh mặc dù đi khám nhiều nơi nhưng không phát hiện được gì.
Được biết, bệnh trầm cảm khiến cho bệnh nhân có những hành vi nguy hiểm, kích động, đến mức, trước đây, vì chưa hiểu biết về bệnh, chúng ta hay cho là bệnh nhân bị ma ám. Thậm chí có người sợ mang tiếng là thất đức nên mới bị giời hành, nên không dám cho đi bệnh viện, thành ra bệnh càng nặng. Tình trạng phổ biến của người bệnh khi đến với anh như thế nào?
- Tôi đã điều trị nhiều bệnh nhân kích động trầm cảm nguy hiểm, như: đột ngột cắn lưỡi khi đang làm thủ tục nhập viện; có bệnh nhân người Thanh Trì, Hà Nội, chỉ trong thời gian ngắn đã nhảy xuống sông Hồng 4 lần do gia đình chỉ cho đi cúng trừ ma quỷ hết 60 triệu đồng mà không cho vào viện. Có bệnh nhân luôn lao đầu vào tường, ăn phân và bôi phân khắp người, điều trị theo hướng tâm thần phân liệt trong nhiều tuần nhưng bệnh không thuyên giảm, khi kết hợp điều trị trầm cảm thì bệnh ổn định nhanh chóng.
Nói chung, đó là những trường hợp rất khó, bác sĩ nào không có kinh nghiệm thì không nên điều trị mà nên chuyển bệnh nhân đến bệnh viện tâm thần chúng tôi. Các bệnh nhân như tôi vừa kể, tôi đều đã chữa khỏi, hiện vẫn có bệnh án lưu trữ để phục vụ nghiên cứu khoa học và theo dõi trong thời gian tới.
Không nên coi bệnh viện tâm thần là một nhà tù

Các chuyên gia cho biết: chỉ có khoảng một nửa số tỉnh thành trong cả nước là có bệnh viện tâm thần tuyến tỉnh; chương trình quốc gia chăm sóc sức khoẻ tâm thần tại cộng đồng mới chỉ "vươn" tay tập huấn cho được một nửa số xã trong toàn quốc, số tiền được chi mỗi năm chỉ khoảng 10 tỉ đồng (thấp hơn vài chục lần so với nhu cầu); thậm chí tình trạng bệnh nhân tâm thần bỏ nhà, "thoát y" đi lang thang, sa sút tội nghiệp ở đầu đường xó chợ còn phổ biến.
Nhiều chuyên gia đã nhận định, số bệnh nhân trầm cảm ở Việt Nam sẽ ngày càng tăng do guồng quay quá chóng mặt của cuộc sống hội nhập, anh nghĩ sao? Chúng tôi cũng đã gặp, trò chuyện nhiều nam nữ sinh viên sa sút tâm thần, hoang tưởng điên rồ đang điều trị ở bệnh viện tâm thần, đó là một nỗi đau xuất phát từ những thiếu hiểu biết của chúng ta trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ tâm thần?
- Việt Nam đang trong giai đoạn hiện đại hoá, công nghiệp hoá đất nước cho nên môi trường ngày càng ô nhiễm, nhiều sang chấn tâm lý quá nhiều (tình yêu trắc trở, thất bại trong kinh doanh, thua thiệt trong cuộc sống...), ở một bộ phận nhỏ người trẻ có cuộc sống thiếu lành mạnh, học sinh học quá nhiều... là những nguyên nhân quan trọng để phát bệnh trầm cảm. Chắc chắn tỉ lệ trầm cảm sẽ rất cao, ngày càng cao, chúng ta cần phải sớm báo động. Theo các tài liệu nước ngoài, có tới 20-30% dân số mắc bệnh trầm cảm dưới các dạng khác nhau, trong đó có 5% là trầm cảm điển hình.
Do vậy, bệnh nhân trầm cảm rất cần được sự giúp đỡ của gia đình và cộng đồng, cần đưa ngay bệnh nhân trầm cảm đến bệnh viện tâm thần để chữa. Bệnh trầm cảm nếu phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp thì sẽ hoàn toàn khỏi bệnh, nếu để lâu, bệnh sẽ trở thành mạn tính, hầu như không chữa được, hoặc bệnh nhân phải thiệt thân do tự sát.
Không cúng vái mà bỏ qua điều trị, không hắt hủi bệnh nhân trầm cảm vì dễ làm họ bị tổn thương thêm, không nên coi bệnh viện tâm thần là một nhà tù mà nên coi như bất cứ bệnh viện đa khoa khác. Vì trong thực tế cũng đã có rất nhiều người khỏi bệnh khi được điều trị tại bệnh viện tâm thần. Với giới trẻ, nên có cuộc sống lành mạnh, yêu trong sáng, không nên đố kỵ, tránh xa ma tuý, hạn chế dùng bia rượu thuốc lá, tránh các cuộc vui thác loạn... vì đó là một trong những yếu tố nguy cơ làm phát sinh bệnh trầm cảm.
Tâm huyết, lại làm việc lâu năm, âm thầm ở cái túi đựng những... người điên của nước nhà như thế, TS Phương trăn trở nhất là việc chúng ta vẫn chưa quan tâm xứng đáng tới các bệnh nhân tâm thần lang thang. Họ là bà con, có thể là người thân của chúng ta, bỗng một ngày bị đánh rơi... nhận thức, do bệnh tật, do không được chăm sóc y tế chu đáo từ đầu. Anh Phương thở dài: chúng tôi đã kiến nghị nhiều, nhưng chẳng hiểu sao tình trạng vẫn giậm chân tại chỗ.
Theo anh, cái thiếu của chúng ta hiện nay trong vấn đề phát hiện và điều trị sự hành hoành của bệnh trầm cảm là gì?
- Vấn đề nhận thức là quan trọng, cần phải tuyên truyền thường xuyên và rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để người dân hiểu được hiểm hoạ của trầm cảm, không những chỉ có bản thân bệnh nhân phải chịu đựng, mà gia đình và xã hội cũng phải hứng chịu những hậu quả nặng nề như: bên cạnh vấn đề tự sát, giết người, trầm cảm cũng là nguyên nhân gây mất khả năng lao động đứng vào hàng thứ hai vào năm 2020 (theo tài liệu chính thức của Tổ chức Y tế thế giới). Theo tôi, ở nhiều vùng miền, thói mê tín cúng ma tà và sự thiển cận sợ mất danh dự khi đem người thân đi bệnh viện tâm thần là nguyên nhân hàng đầu khiến cho trầm cảm tăng cao và trở thành mạn tính, có thể không khỏi được hoặc phải uống thuốc cả đời.
- Xin cảm ơn ông!

BS Tô Thanh Phương: Sinh năm 1959, tại Hà Nội. Tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, năm 1982; từ năm 1986, anh về công tác tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương cho đến nay. Năm 1995, anh sang Pháp tiến hành nghiên cứu về chuyên ngành tâm thần. Ngày 18.1.2005, anh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ về chuyên ngành trầm cảm (nặng) và trở thành tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam nghiên cứu về lĩnh vực này.

 

 

Giới Thiệu

Tiến Sĩ - Bác Sĩ Tô Thanh Phương

- Tiến sĩ bác sĩ cao cấp

- Đào tạo 2 lần ở pháp

- Trưởng khoa 6 , Bệnh Viện Tâm Thần TWƯ1

- Phó Giám Đốc

Cảm Nhận Bệnh Nhân

“Giờ chỉ mong sớm được về nhà, làm ruộng rồi cưới vợ sinh con. Em hứa sẽ tiêm phòng, uống... Read more

Super User - avatar Super User

Rất hiệu quả và tôi đã trở lại bình thường , không bị mất ngủ nữa Read more

Super User - avatar Super User

Rất hiệu quả Read more

Super User - avatar Super User

  • 1
  • 2
  • 3